Page 118 - Demo

6Gledstounit u p%u00ebrqendrua n%u00eb problemet e Irland%u00ebs, t%u00eb cilave u p%u00ebrpoq t%u2019u jepte zgjidhje bazuar mbi konceptin e vet%u00ebqeverisjes s%u00eb Irland%u00ebs, territorit t%u00eb banuar n%u00eb shumic%u00eb nga popullsia katolike me origjin%u00eb t%u00eb lasht%u00eb kelte. Vet%u00ebqeverisja parashikonte formimin e parlamentit irlandez dhe t%u00eb nj%u00eb qeverie n%u00eb Dublin, me autoritet mbi t%u00eb gjitha %u00e7%u00ebshtjet, p%u00ebrve%u00e7 atyre ushtarake, t%u00eb jashtme, politik%u00ebs fiskale dhe tregtis%u00eb, monedh%u00ebs dhe doganave. Irlanda e Veriut e banuar p%u00ebrgjysm%u00eb nga irlandez%u00eb katolik%u00eb dhe unionist%u00eb-protestant%u00eb, refuzoi t%u2019i n%u00ebnshtrohej ligjit t%u00eb vet%u00ebqeverisjes, t%u00eb miratuar m%u00eb 1914, nd%u00ebrsa oficer%u00ebt e ushtris%u00eb britanike n%u00eb k%u00ebt%u00eb provinc%u00eb, shpall%u00ebn se ata nuk do t%u2019u bindeshin urdhrave. Meqen%u00ebse n%u00eb Evrop%u00eb kishte shp%u00ebrthyer lufta, qeveria vendosi ta shtynte p%u00ebr m%u00eb von%u00eb zbatimin e projektit t%u00eb vet%u00ebqeverisjes. Ky vendim nxiti rigjall%u00ebrimin e ekstremizmit n%u00eb pjes%u00ebn veriore t%u00eb ishullit dhe p%u00ebrgatiti rrug%u00ebn p%u00ebr Kryengritjen e Pashk%u00ebve t%u00eb vitit 1916 n%u00eb Dublin, q%u00eb do t%u00eb sillte gradualisht shk%u00ebputjen e pjes%u00ebs m%u00eb t%u00eb madhe t%u00eb ishullit irlandez nga sovraniteti britanik.Formimi i Partis%u00eb LaburisteN%u00eb kushtet e rritjes s%u00eb k%u00ebrkes%u00ebs p%u00ebr zgjerimin e m%u00ebtejsh%u00ebm s%u00eb t%u00eb drejt%u00ebs s%u00eb votimit dhe vazhdimit t%u00eb situat%u00ebs s%u00eb amullt ekonomike, ishte e pashmangshme lindja e nj%u00eb partie t%u00eb re politike q%u00eb do t%u00eb p%u00ebrfaq%u00ebsonte masat popullore. Partia Laburiste e shekullit XX lindi prej Shoq%u00ebris%u00eb Fabiane, prej Partis%u00eb s%u00eb Pavarur Laburiste dhe prej sindikatave t%u00eb reja. Fabian%u00ebt ishin nj%u00eb grup intelektual%u00ebsh t%u00eb klas%u00ebs s%u00eb mesme. Ata e vun%u00eb theksin n%u00eb nevoj%u00ebn e nj%u00eb riorganizimi themelor t%u00eb shoq%u00ebris%u00eb britanike dhe trumbetonin se nj%u00eb gj%u00eb e till%u00eb duhej t%u00eb p%u00ebrfshinte dy drejtime kryesore politike: nj%u00eb demokraci t%u00eb pakufizuar n%u00eb sfer%u00ebn politike dhe Benxhamin Dizrael 5Nj%u00eb nga protestat e grave p%u00ebr t%u00eb drejt%u00ebn e vot%u00ebs, 1913. (l%u00ebvizja sufrazhiste)Fjalorl%u00ebvizja sufrazhiste %u2013 l%u00ebvizja p%u00ebr t%u00eb drejt%u00ebn ligjore t%u00eb grave p%u00ebr t%u00eb votuar n%u00eb zgjedhjet politike. 116